Te same euro, a w księgach strata

Rozjazd (31.12.2026: te same 250 000 EUR, wartość z dnia wpływu minus wartość w księgach po wycenie): 25 000 zł, czyli 0,4 % przychodu (6 000 000 zł).

Założenia: kolumna „Na koncie” pokazuje 250 000 EUR z rachunku walutowego w złotych według kursu z dnia wpływu (4,20 zł: od tej wartości podatek liczy późniejszą różnicę), a po wymianie złote uzyskane w banku; liczba euro na koncie od wpływu do wymiany się nie zmienia; kolumna „W księgach”: przychód z faktury razem z różnicami kursowymi tej transakcji; start 0 zł; kursy przykładowe: 4,30 zł i 4,20 zł: średnie kursy NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem sprzedaży i przed dniem wpływu, 4,10 zł: średni kurs NBP obowiązujący na 31.12.2026, 4,40 zł: kurs banku przy wymianie; spółka liczy różnice kursowe w podatku według art. 15a ustawy o CIT (metoda domyślna: nie wybrała metody rachunkowej z art. 9b ust. 1 pkt 2, możliwej tylko przy badanym sprawozdaniu); poza różnicą z wyceny zysk w księgach = dochód do opodatkowania; CIT 9 % w 2026 i 2027 r. (mały podatnik: sprzedaż brutto roku poprzedniego ≤ równowartości 2 mln euro; przychód roku ≤ równowartości 2 mln euro; brak wyłączeń z art. 19 ust. 1a–1c ustawy o CIT; różnice kursowe z rozliczenia sprzedaży nie są zyskami kapitałowymi); spółka rozlicza CIT na zasadach ogólnych: nie wybrała ryczałtu od dochodów spółek (rozdział 6b ustawy o CIT); termin CIT: koniec trzeciego miesiąca następnego roku (31.03.2027: środa, 31.03.2028: piątek); zaokrąglenie do pełnych złotych.

Uproszczenia: pomijamy VAT, koszt sprzedanego towaru, prowizje bankowe i zaliczki na CIT w trakcie roku (liczy się je domyślnie stawką 19 %, a stawką 9 % tylko z wyboru małego podatnika, art. 25 ust. 1f–1g ustawy o CIT; zaliczki zmieniają rozkład wpłat w czasie, a nie podatek za rok, bo zeznanie rozlicza je z podatkiem należnym): nie zmieniają różnic kursowych; jedna partia euro, więc kolejność wypływu waluty nie ma znaczenia; żadne uproszczenie nie odwraca wniosku, bo wycena na 31.12.2026 dotyczy euro, które od dnia wpływu leżą na koncie bez zmian. Gdyby kurs na koniec roku wzrósł, księgi pokazałyby zysk z wyceny, również bez skutku w podatku za ten rok.

Fachowo

Przychód w walucie przelicza się po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem jego uzyskania (art. 12 ust. 2 ustawy o CIT). Gdy klient płaci, a kurs jest już inny, powstaje różnica kursowa, w księgach i w podatku (art. 15a ust. 3 pkt 1 i ust. 4). Euro pozostawione na rachunku walutowym księgi wyceniają co najmniej na dzień bilansowy po średnim kursie NBP (art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości), a różnice z wyceny trafiają do przychodów lub kosztów finansowych, czyli do wyniku (art. 30 ust. 4). W podatku, przy metodzie z art. 15a, domyślnej dla spółek, które nie wybrały metody rachunkowej (możliwej tylko przy badanym sprawozdaniu, art. 9b ust. 1), wycena się nie liczy: różnica od własnej waluty powstaje dopiero przy jej wypływie, np. wymianie w banku, i liczy się ją od kursu z dnia wpływu (art. 15a ust. 2 pkt 3). Ta sama transakcja ma więc trzy obrazy: liczbę euro na koncie (bez zmian), wynik w księgach (strata w 2026 r., zysk w 2027 r.) i dochód do opodatkowania (inne kwoty w obu latach). Po obu latach sumy w księgach i w podatku są równe.

Podstawa prawna

• W księgach środki w walucie wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy po średnim kursie NBP obowiązującym na ten dzień, stąd strata przy niezmienionej liczbie euro: ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, t.j. Dz.U. 2026 poz. 522, art. 30 ust. 1 pkt 1, tekst ustawy
• Różnice kursowe powstałe na dzień wyceny, przy zapłacie należności i przy sprzedaży walut zalicza się w księgach do przychodów lub kosztów finansowych, czyli do wyniku: ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, t.j. Dz.U. 2026 poz. 522, art. 30 ust. 4, tekst ustawy
• Zapłatę należności w walucie, gdy nie stosuje się kursu faktycznego (wpływ na rachunek walutowy bez wymiany), ujmuje się w księgach po średnim kursie NBP z dnia poprzedzającego: ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, t.j. Dz.U. 2026 poz. 522, art. 30 ust. 2 pkt 2, tekst ustawy
• Podatnicy ustalają różnice kursowe według art. 15a albo (pod warunkiem badania sprawozdań finansowych przez firmę audytorską) według przepisów o rachunkowości; różnice z wyceny liczą się podatkowo tylko przy tej drugiej metodzie: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 9b ust. 1, tekst ustawy
• W podatku różnica kursowa od własnej waluty powstaje dopiero przy jej wypływie (wymiana, zapłata): porównuje się wartość z dnia wpływu i z dnia wypływu: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 15a ust. 2 pkt 3 (i ust. 3 pkt 3), tekst ustawy
• Ujemna różnica kursowa powstaje, gdy przychód należny w walucie przeliczony po kursie NBP jest wyższy od jego wartości w dniu otrzymania; gdy nie da się zastosować kursu faktycznego, stosuje się średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego ten dzień: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 15a ust. 3 pkt 1, ust. 4, tekst ustawy
• Przychód w walucie obcej przelicza się na złote po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 12 ust. 2, tekst ustawy
• Stawkę 9 % stosuje spółka, której przychody w roku nie przekroczyły równowartości 2 mln euro, która ma status małego podatnika i której nie dotyczą wyłączenia z art. 19 ust. 1a–1c: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 19 ust. 1 pkt 2, ust. 1a–1d, tekst ustawy
• Zaliczki na CIT wpłaca się w trakcie roku (co do zasady co miesiąc, do 20. dnia następnego miesiąca); spółka płacąca CIT według stawki 9 % liczy zaliczki domyślnie stawką 19 %, a stawką 9 % tylko wtedy, gdy jako mały podatnik tak wybierze, za miesiące, w których jej przychody od początku roku nie przekroczyły równowartości 2 mln euro: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 25 ust. 1, 1a, 1f i 1g (ust. 1f i 1g w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2025 poz. 1658 od 2026-01-01), tekst ustawy
• Zeznanie CIT składa się do końca trzeciego miesiąca roku następnego i w tym terminie wpłaca podatek należny albo różnicę ponad zapłacone zaliczki (terminy 31.03.2027 i 31.03.2028): ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 27 ust. 1, tekst ustawy
• Przykład zakłada CIT na zasadach ogólnych: spółka, która wybrała ryczałt od dochodów spółek, płaci podatek (10 % albo 20 %) m.in. od zysku przeznaczonego do wypłaty wspólnikom i od ukrytych zysków, zamiast od dochodu obliczanego za każdy rok: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, rozdział 6b, art. 28m ust. 1 i art. 28o ust. 1, tekst ustawy

Jak True Balance pomaga

W ramach pełnej księgowości sp. z o.o. biuro pokazuje osobno różnice kursowe zrealizowane i te z wyceny na koniec roku, z informacją, które z nich wchodzą do rozliczenia CIT. Pytanie o ujęcie konkretnej transakcji w euro w księgach zarząd zadaje na czacie platformy klienta, a na życzenie odpowiedź AI sprawdza ekspert biura; porad podatkowych udziela zewnętrzny partner, z którym biuro współpracuje.

Więcej o usłudze: Pełna księgowość sp. z o.o..

Więcej: Mój True Balance: platforma klienta. Platformę wdrażamy dla ograniczonej puli klientów biura.

Zastrzeżenie

Materiał informacyjny, nie porada podatkowa ani prawna; przykłady na danych fikcyjnych; stan prawny na dzień 2026-09-27.