Maszyna sprzedana taniej niż kupiona: podatek od zysku

Rozjazd (XII 2026: zysk ze sprzedaży w księgach minus różnica cen widoczna na koncie, sprzedaż minus zakup): 800 000 zł, czyli 16,0 % przychodu (5 000 000 zł).

Założenia: stan konta i wynik z maszyny na start 0 zł; maszyna wprowadzona do środków trwałych w XII 2022 r., odpisy od I 2023 r. do XII 2026 r. włącznie (odpisy robi się do końca miesiąca sprzedaży); stawka 20 % przyjęta w przykładzie: w Wykazie stawek ma ją część maszyn, wiele innych ma niższą; amortyzacja w księgach = amortyzacja podatkowa; cena sprzedaży odpowiada wartości rynkowej; CIT 9 % (mały podatnik: sprzedaż brutto roku poprzedniego ≤ równowartości 2 mln euro; przychód roku ≤ równowartości 2 mln euro; brak wyłączeń z art. 19 ust. 1a–1c ustawy o CIT) w 2026 r.; spółka rozlicza CIT na zasadach ogólnych: nie wybrała ryczałtu od dochodów spółek (rozdział 6b ustawy o CIT); zysk ze sprzedaży rozliczany w zaliczce za grudzień 2026 r. (do 20.01.2027, środa), którą spółka jako mały podatnik liczy stawką 9 %: może tę stawkę wybrać także dla zaliczek, bo jej przychód od początku 2026 r. nie przekracza równowartości 2 mln euro (art. 25 ust. 1g ustawy o CIT); bez tego wyboru zaliczki liczy się stawką 19 % (art. 25 ust. 1f): zaliczka od tego zysku wyniosłaby wtedy 19 % × 200 000 zł = 38 000 zł, a różnicę 20 000 zł ponad podatek za rok rozliczyłoby zeznanie; zeznanie do 31.03.2027 (środa); zaokrąglenie do pełnych złotych.

Uproszczenia: pomijamy VAT od sprzedaży (kwoty netto), pozostałe przychody i koszty spółki oraz to, o ile odpisy obniżyły CIT w latach 2023–2025 (tabela liczy podatek tylko od sprzedaży). Tytuł opisuje sytuację, w której suma odpisów (800 000 zł) przekracza różnicę między ceną zakupu a ceną sprzedaży (600 000 zł); przy wolniejszej amortyzacji ta sama sprzedaż mogłaby dać stratę, a przy szybszej (wyższa stawka albo jednorazowy odpis w granicach limitów ustawy) jeszcze większy zysk. Żadne z tych uproszczeń nie odwraca wniosku dla przykładu: zysk ze sprzedaży wynika z tego, że 800 000 zł ceny już wcześniej było kosztem.

Fachowo

Cena, jaką spółka płaci za środek trwały, nie jest kosztem jednorazowo, lecz w odpisach: to amortyzacja podatkowa (art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 16h ustawy o CIT); odpisy robi się do końca miesiąca, w którym maszynę sprzedano (art. 16h ust. 1 pkt 1). Przy sprzedaży przychodem jest cena z umowy (art. 14 ust. 1), a kosztem już tylko wydatek na nabycie pomniejszony o sumę dokonanych odpisów (art. 16 ust. 1 pkt 1, zdanie końcowe). Skoro 800 000 zł ceny obniżyło zysk w poprzednich latach, sprzedaż poniżej ceny zakupu może dać zysk. W księgach zysk ze sprzedaży środka trwałego to pozostałe przychody operacyjne (strata: pozostałe koszty operacyjne; art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. b ustawy o rachunkowości); przy amortyzacji w księgach równej podatkowej obraz jest ten sam. Tak samo wygląda leasing zwrotny: sprzedaż maszyny firmie leasingowej jest odpłatnym zbyciem, więc nadwyżka ceny nad nieodpisaną częścią wydatku jest dochodem roku transakcji, choć maszyna zostaje w zakładzie. Stawka 9 % wymaga statusu małego podatnika, a w zaliczkach także jego wyboru (art. 25 ust. 1f–1g).

Podstawa prawna

• Przy sprzedaży środka trwałego kosztem podatkowym jest wydatek na jego nabycie pomniejszony o sumę dokonanych odpisów amortyzacyjnych, dlatego sprzedaż poniżej ceny zakupu może dać zysk: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 16 ust. 1 pkt 1 (zdanie końcowe po lit. c), tekst ustawy
• Przychodem ze sprzedaży jest cena określona w umowie (organ może ją zastąpić wartością rynkową, gdy bez uzasadnienia znacznie od niej odbiega); tak samo przy sprzedaży maszyny finansującemu w leasingu zwrotnym: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 14 ust. 1 (w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 1), tekst ustawy
• Odpisy amortyzacyjne dokonuje się do końca miesiąca, w którym środek trwały zbyto: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 16h ust. 1 pkt 1, tekst ustawy
• W księgach wynik ze zbycia środków trwałych należy do pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych: ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, t.j. Dz.U. 2026 poz. 522, art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. b, tekst ustawy
• Stawka 20 % z mini-case'u występuje w Wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych dla części maszyn (np. KŚT 434), a wiele maszyn ma stawki niższe: stawka zależy od rodzaju maszyny: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, załącznik nr 1, poz. 04 (w zw. z art. 16i ust. 1), tekst ustawy
• Zaliczki miesięczne wpłaca się do 20. dnia następnego miesiąca, a zaliczkę za ostatni miesiąc roku: do 20. dnia pierwszego miesiąca następnego roku (tu 20.01.2027); zaliczki liczy się domyślnie stawką 19 %, a stawką 9 % tylko wtedy, gdy mały podatnik z tego skorzysta, za miesiące (kwartały), w których jego przychód od początku roku nie przekroczył równowartości 2 mln euro: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 25 ust. 1, 1a, 1f i 1g (ust. 1f i 1g w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2025 poz. 1658 od 2026-01-01), tekst ustawy
• Zeznanie CIT składa się do końca trzeciego miesiąca roku następnego i w tym terminie wpłaca podatek należny albo różnicę ponad zapłacone zaliczki: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 27 ust. 1, tekst ustawy
• Zysk sp. z o.o. rozliczającej CIT na zasadach ogólnych (bez ryczałtu od dochodów spółek, który spółka spełniająca warunki ustawy może wybrać) opodatkowuje CIT: 19 %, a 9 % tylko przy przychodach roku do równowartości 2 mln euro, statusie małego podatnika (sprzedaż z VAT w poprzednim roku do równowartości 2 mln euro) i braku wyłączeń z art. 19 ust. 1a–1c: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 1a–1e; art. 4a pkt 10; rozdział 6b (art. 28c–28t), w tym art. 28j ust. 1, tekst ustawy

Jak True Balance pomaga

W pełnej księgowości sp. z o.o. biuro prowadzi wykaz środków trwałych z częścią ceny już zaliczoną w koszty, więc przed sprzedażą maszyny widać, jaka część jej ceny nie była jeszcze kosztem. Po sprzedaży moduł planowania cashflow ujmuje podatek od zysku ze sprzedaży i jego termin w prognozie stanu konta.

Więcej o usłudze: Pełna księgowość sp. z o.o..

Więcej: True:Flow. Moduł wdrażamy dla ograniczonej puli klientów biura.

Zastrzeżenie

Materiał informacyjny, nie porada podatkowa ani prawna; przykłady na danych fikcyjnych; stan prawny na dzień 2026-09-27.