Wspólnik zrezygnował ze zwrotu pożyczki: spółka ma przychód

Rozjazd (wynik minus saldo konta, przychód z umorzenia bez wpływu na konto): 800 000 zł, czyli 20,0 % przychodu ze sprzedaży (4 000 000 zł).

Założenia: stan konta na 1.01.2025 = 0 zł, tabela pokazuje tylko zdarzenia z opisu (wynik 2025 r. z tych zdarzeń = 0 zł); w księgach umorzenie ujęte w pozostałych przychodach operacyjnych; wynik w księgach = dochód do opodatkowania (brak innych różnic między księgami a podatkiem); spółka nie ma strat podatkowych z lat ubiegłych do odliczenia: pożyczka sfinansowała grunt, a nie koszty, więc sama żadnej straty nie wytworzyła; CIT 9 % (mały podatnik: sprzedaż brutto roku poprzedniego ≤ równowartości 2 mln euro; przychód roku 2026 łącznie z umorzeniem, 4 800 000 zł, ≤ równowartości 2 mln euro; brak wyłączeń z art. 19 ust. 1a–1c ustawy o CIT); spółka rozlicza CIT na zasadach ogólnych: nie wybrała ryczałtu od dochodów spółek (rozdział 6b ustawy o CIT); termin CIT: koniec trzeciego miesiąca następnego roku (31.03.2027, środa); procent w wierszu „Rozjazd” liczony od przychodu ze sprzedaży (4 000 000 zł), bez umorzenia; zaokrąglenie do pełnych złotych.

Uproszczenia: pomijamy VAT (umorzenie pożyczki nie jest sprzedażą), odsetki od pożyczki (płacone na bieżąco), skutki po stronie wspólnika oraz zaliczki na CIT w trakcie roku (liczy się je domyślnie stawką 19 %, a stawką 9 % tylko z wyboru małego podatnika, art. 25 ust. 1f–1g ustawy o CIT; zaliczki zmieniają rozkład wpłat w czasie, a nie podatek za rok, bo zeznanie rozlicza je z podatkiem należnym): żadne nie odwraca wniosku, bo przychód z umorzenia (800 000 zł) od nich nie zależy. Gdyby pożyczka sfinansowała wydatki zaliczane do kosztów (np. wynagrodzenia), w roku wydatku mogłaby powstać strata podatkowa, którą da się odliczyć w roku umorzenia: wtedy podatek nie musiałby wzrosnąć, a zostałby sam przychód bez wpływu na konto; dlatego przykład zakłada zakup działki.

Fachowo

Otrzymana pożyczka nie jest przychodem (art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT), ale wartość umorzonego zobowiązania, także z pożyczki, już tak (art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a). Wyłączenie z art. 12 ust. 4 pkt 8 obejmuje tylko umorzenia związane z bankowym postępowaniem ugodowym, postępowaniem restrukturyzacyjnym lub upadłościowym, programem restrukturyzacji i przymusową restrukturyzacją, nie zwykłą decyzję wspólnika. W księgach umorzone zobowiązanie trafia co do zasady do pozostałych przychodów operacyjnych (art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. d ustawy o rachunkowości), więc rośnie także wynik; umorzenie przez wspólnika bywa też ujmowane wprost w kapitale jako wniesienie środków przez udziałowca (art. 3 ust. 1 pkt 30): wtedy wynik się nie zmienia, a przychód podatkowy zostaje. Skutek w podatku zależy od tego, na co poszła pożyczka: jeżeli sfinansowała wydatki, które były kosztami, i wytworzyła stratę podatkową, jej odliczenie (art. 7 ust. 5 ustawy o CIT) może zneutralizować przychód z umorzenia. W przykładzie pożyczka sfinansowała grunt: wydatek, który nie jest kosztem przy zakupie i nie podlega amortyzacji (art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 16c pkt 1), więc przychód z umorzenia w całości zwiększa dochód. Stawka 9 % wymaga statusu małego podatnika.

Podstawa prawna

• Wartość umorzonych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek, jest przychodem spółki: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a, tekst ustawy
• Umorzenie nie jest przychodem tylko wtedy, gdy wiąże się z bankowym postępowaniem ugodowym, postępowaniem restrukturyzacyjnym lub upadłościowym, programem restrukturyzacji albo przymusową restrukturyzacją, nie przy zwolnieniu z długu przez wspólnika: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 12 ust. 4 pkt 8 lit. a–d, tekst ustawy
• Otrzymana pożyczka nie jest przychodem: pieniądze wpływają bez podatku: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 12 ust. 4 pkt 1, tekst ustawy
• W księgach umorzone zobowiązania są co do zasady pozostałymi przychodami operacyjnymi; przychodem nie jest jednak wzrost kapitału przez wniesienie środków przez udziałowców, dlatego umorzenie przez wspólnika bywa ujmowane wprost w kapitale: ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, t.j. Dz.U. 2026 poz. 522, art. 3 ust. 1 pkt 30 i pkt 32 lit. d, tekst ustawy
• Strata z lat ubiegłych może obniżyć dochód, w tym przychód z umorzenia: wtedy podatek nie rośnie (dlatego przykład zakłada brak strat do odliczenia): ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 7 ust. 5, tekst ustawy
• Wydatek na nabycie gruntu nie jest kosztem podatkowym przy zakupie (staje się nim przy odpłatnym zbyciu gruntu), a grunty nie podlegają amortyzacji: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 16c pkt 1, tekst ustawy
• Stawkę 9 % stosuje spółka, której przychody w roku nie przekroczyły równowartości 2 mln euro, która ma status małego podatnika i której nie dotyczą wyłączenia z art. 19 ust. 1a–1c: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 19 ust. 1 pkt 2, ust. 1a–1d, tekst ustawy
• Zaliczki na CIT wpłaca się w trakcie roku (co do zasady co miesiąc, do 20. dnia następnego miesiąca); spółka płacąca CIT według stawki 9 % liczy zaliczki domyślnie stawką 19 %, a stawką 9 % tylko wtedy, gdy jako mały podatnik tak wybierze, za miesiące, w których jej przychody od początku roku nie przekroczyły równowartości 2 mln euro: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 25 ust. 1, 1a, 1f i 1g (ust. 1f i 1g w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2025 poz. 1658 od 2026-01-01), tekst ustawy
• Zeznanie CIT składa się do końca trzeciego miesiąca roku następnego i w tym terminie wpłaca podatek należny albo różnicę ponad zapłacone zaliczki (termin 31.03.2027): ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, art. 27 ust. 1, tekst ustawy
• Przykład zakłada CIT na zasadach ogólnych: spółka, która wybrała ryczałt od dochodów spółek, płaci podatek (10 % albo 20 %) m.in. od zysku przeznaczonego do wypłaty wspólnikom i od ukrytych zysków, zamiast od dochodu obliczanego za każdy rok: ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 554, rozdział 6b, art. 28m ust. 1 i art. 28o ust. 1, tekst ustawy

Jak True Balance pomaga

W ramach pełnej księgowości sp. z o.o. biuro księguje rozliczenia spółki ze wspólnikami i pokazuje zarządowi pożyczki wspólników osobno: jako dług spółki, a po umorzeniu jego ujęcie w księgach i w rozliczeniu CIT. Skutki podatkowe planowanego umorzenia wyjaśnia zewnętrzny partner, z którym biuro współpracuje.

Więcej o usłudze: Pełna księgowość sp. z o.o..

Zastrzeżenie

Materiał informacyjny, nie porada podatkowa ani prawna; przykłady na danych fikcyjnych; stan prawny na dzień 2026-09-27.